هاشم حسيني تهرانى

101

علوم العربية

( قاعدة ) هرگاه فاء الفعل در باب " تفاعل " " تاء يا ثاء يا جيم يا دال يا ذال يا زاء يا سين يا شين يا صاد يا ضاد يا طاء يا ظاء » باشد جائز است " تاء " تفاعل در فاء الفعل ادغام شود ، چنانچه در باب تفعّل گفته شد همزه مكسورى در اول صيغه‌هاى ماضى و امر حاضر آورده مىشود ، مانند : " تتارك ، يتتارك ، تتارك ، تتاركا : همديگر را رهاكردن " به اين قاعدة مىشود " اتّارك ، يتّارك ، اتّارك ، اتّاركا " . " ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ : شما را چيست كه چون شما را ميگويند در راه خدا كوچ كنيد سستى و كاهلى نشان ميدهيد - توبه - 9 - 38 " " تثاقلتم " بوده ، صيغه جمع مذكر حاضر از فعل ماضى . " تجاوز ، يتجاوز ، تجاوز ، تجاوزا : گذشتن " به اين قاعدة مىشود " اجّاوز ، يجّاوز ، اجّاوز ، اجّاوزا " " بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الْآخِرَةِ : بلكه دانش آنان در آخرت تدارك مىشود - نمل - 27 - 66 " " تدارك " بوده ، تدارك از " درك " است ، و درك : به چيزى رسيدن است ، سخن درباره كافران است ، يعنى دانش آنان نسبت به چيزهائى كه در دنيا باور نداشتند در آخرت به آنان ميرسد و باور ميكنند . " تذاكر ، يتذاكر ، تذاكر ، تذاكرا : گفتگوكردن " به اين قاعدة " اذّاكر ، يذّاكر ، اذّاكر ، اذّاكرا " مىشود .